Trả lời ngắn
U xương sụn (osteochondroma) ở lồi cầu hàm dưới là tổn thương xương lành tính tương đối hiếm. Biểu hiện đáng chú ý có thể là mặt lệch tăng dần, khớp cắn thay đổi hoặc cằm lệch, đôi khi không đau rõ. Bác sĩ cần khám, đối chiếu hình ảnh xương và phân biệt với những nguyên nhân phát triển bất thường khác.

U xương sụn lồi cầu hàm dưới là gì?
Lồi cầu hàm dưới là phần xương tạo nên mặt khớp vận động của hàm dưới với xương thái dương. U xương sụn là một dạng phát triển xương kèm thành phần sụn, thường lành tính và ít gặp ở vùng lồi cầu. Bệnh có thể làm thay đổi hình dạng khớp và hướng di chuyển của hàm khi tổn thương lớn dần.
Đau trước tai, mỏi khi nhai và tiếng lục cục là các triệu chứng phổ biến ở nhiều dạng rối loạn thái dương hàm (TMD). Riêng u xương sụn có thể gây biến đổi cấu trúc tăng dần, nên bác sĩ quan tâm đến lịch sử thay đổi khuôn mặt, khớp cắn và hình dạng lồi cầu trên phim. Không thể chẩn đoán khối u chỉ bằng cách nghe tiếng kêu khớp.
Dấu hiệu nào khiến bác sĩ cần tìm bệnh lý cấu trúc?
Người bệnh có thể nhận thấy cằm lệch rõ hơn theo thời gian, hai bên mặt mất cân xứng, đường giữa răng bị dịch chuyển hoặc các răng tiếp xúc khác trước. Một số trường hợp khó đưa hàm sang bên, hạn chế vận động hoặc cảm thấy khớp cắn không còn ổn định. Diễn biến tiến triển trong nhiều tháng có ý nghĩa hơn một lần nhìn gương thấy mặt hơi lệch.
Không phải bất cân xứng khuôn mặt nào cũng là u. Khác biệt bẩm sinh, thay đổi sau chấn thương, quá phát lồi cầu và những bệnh lý xương khác có thể biểu hiện gần giống. Nếu xuất hiện sưng tăng nhanh, đau dữ dội, tê vùng mặt, sốt hoặc hạn chế há miệng đột ngột, người bệnh cần được đánh giá sớm để loại trừ nguyên nhân khác.
Phân biệt với quá phát lồi cầu và TMD thường gặp
Quá phát lồi cầu có thể làm một bên hàm dưới phát triển khác bên còn lại, dẫn đến mặt lệch và thay đổi khớp cắn. Trong khi đó, u xương sụn thường tạo hình ảnh khối lồi hoặc cấu trúc xương bất thường đặc trưng hơn. Chỉ từ biểu hiện lệch cằm, bác sĩ chưa thể kết luận bệnh nào hiện diện.
Các rối loạn cơ nhai và đĩa khớp thường được xem xét qua kiểu đau, hạn chế vận động, tiếng kêu và khám chức năng. Người có khối u vẫn có thể đồng thời đau cơ hoặc rối loạn đĩa khớp. Bài viết tiêu chuẩn DC/TMD giúp hiểu cách bác sĩ đánh giá những rối loạn thường gặp, song bệnh lý khối u đòi hỏi chẩn đoán mở rộng.
Chụp CT, CBCT hay MRI có vai trò gì?
Khám lâm sàng tập trung vào đối xứng mặt, khớp cắn, phạm vi vận động và diễn biến theo thời gian. CT hoặc CBCT cho thấy cấu trúc xương lồi cầu, hình thái khối tăng sinh và mối liên quan với xương hàm. Phương tiện được lựa chọn dựa trên câu hỏi chẩn đoán và mức độ cần đánh giá chi tiết, thay vì chụp nhiều loại phim theo một công thức chung.
MRI có thể được cân nhắc khi cần xem đĩa khớp, mô mềm hay những tổn thương liên quan. Một số trường hợp cần hội chẩn chuyên khoa phẫu thuật hàm mặt, so sánh phim cũ và đánh giá mô bệnh học khi có chỉ định. Kết luận cuối cùng về bản chất một tổn thương không nên chỉ dựa vào một ảnh chụp đăng trên mạng.
Hướng xử trí và theo dõi khác gì điều trị đau cơ nhai?
Cách xử trí phụ thuộc bản chất tổn thương, kích thước, mức độ tăng trưởng, biến dạng khớp cắn và chức năng. Bác sĩ chuyên khoa có thể đề nghị theo dõi hình ảnh hoặc cân nhắc can thiệp phẫu thuật trong tình huống thích hợp. Một trường hợp cần tái tạo lồi cầu sẽ có kế hoạch khác với người chỉ đau cơ nhai do quá tải.
Không nên tự massage mạnh, nắn hàm hoặc dùng máng nhai với kỳ vọng làm biến mất một tổn thương xương. Người bệnh nên mang phim đã có, ảnh khuôn mặt theo thời gian và thông tin về thay đổi khớp cắn đến buổi khám. Sau điều trị, các mốc theo dõi hình dạng xương, vận động và tiếp xúc răng cần được bác sĩ quyết định cho từng trường hợp.
Nội dung cung cấp kiến thức tổng quan; chẩn đoán và chỉ định điều trị cần bác sĩ khám trực tiếp.
Nguồn và liên kết liên quan
Thông tin trên website nhằm mục đích cung cấp kiến thức, không thay thế việc khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp bởi nhân viên y tế.


